Kiến trúc là nghệ thuật neo giữ: khi địa lý gặp hình học trong thực hành đương đại
“AI helps to make quick choices, but it does not replace intuition.”
Tạm dịch: AI giúp đưa ra quyết định nhanh chóng, nhưng không thể thay thế trực giác.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và tốc độ hình ảnh chi phối mạnh mẽ ngành sáng tạo, kiến trúc sư Olivier Souquet cho rằng năm 2026 không phải là thời điểm của một “phong cách mới”, mà là giai đoạn tái định vị lại giá trị cốt lõi của tư duy thiết kế. Khi hình ảnh trở nên quá dễ tiếp cận, điều còn lại để phân biệt một dự án thực sự có giá trị chính là sự mạch lạc trong tư duy, khả năng thích ứng và cách một công trình được neo giữ vào địa điểm của nó.
trí tuệ nhân tạo và sự trở lại của tư duy mạch lạc
Theo Olivier Souquet, năm 2026 sẽ chứng kiến một thay đổi quan trọng trong nhận thức của công chúng về sáng tạo. Khi trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra vô số hình ảnh chỉ trong vài giây, ranh giới giữa sao chép và sáng tạo thực sự sẽ ngày càng rõ ràng. AI khiến hình ảnh trở nên phổ biến và dễ tiếp cận hơn bao giờ hết, nhưng chính điều đó buộc ngành thiết kế phải quay lại câu hỏi cốt lõi: điều gì tạo nên giá trị thật sự?
Ông cho rằng sự mạch lạc trong tư duy – khả năng tổng hợp, tổ chức và kết nối các yếu tố thành một hệ thống – mới là nền tảng của sáng tạo. Khi hình ảnh có thể được tạo ra tức thì, việc sao chép hay lắp ghép ý tưởng sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu một cấu trúc tư duy đủ vững chắc để tạo nên sự nhất quán.
AI có thể hỗ trợ đưa ra lựa chọn nhanh, nhưng không thể thay thế trực giác. Trực giác là kết quả của trải nghiệm, quan sát, ký ức không gian và cảm nhận cá nhân. Đó là thứ giúp kiến trúc vượt khỏi mức độ “đúng yêu cầu” để trở thành một công trình có chiều sâu.
khách hàng thời hình ảnh: nhanh hơn nhưng cũng dễ dao động hơn
Sự thay đổi rõ rệt trong 3–5 năm gần đây nằm ở cách khách hàng tiếp cận thẩm mỹ và giá trị. Instagram, Pinterest và các công cụ AI giúp họ dễ dàng hình dung mong muốn của mình. Họ đến với kiến trúc sư cùng một kho tham chiếu khổng lồ và kỳ vọng rằng dự án của mình cũng có thể được phát triển với tốc độ tương tự.
Ở giai đoạn đầu, điều này khiến họ ít phụ thuộc vào sự định hướng sáng tạo của kiến trúc sư hơn. Tuy nhiên, ở giai đoạn sau, họ lại cần sự xác nhận và hệ thống hóa từ chuyên gia để kiểm chứng các lựa chọn đó có thực sự phù hợp hay không.
Vấn đề nằm ở tốc độ thay đổi mong muốn. Khi hình ảnh được tiêu thụ theo nhịp cuộn màn hình điện thoại, sở thích cũng biến động nhanh tương tự. Điều này tạo ra nguy cơ liên tục điều chỉnh, làm gián đoạn tiến trình thiết kế và khiến dự án thiếu sự ổn định.
Trong bối cảnh đó, yếu tố kinh tế vẫn là quyết định. Tại Việt Nam, tính bền vững và sinh thái – theo nhận định của ông – vẫn chưa phải là mối quan tâm hàng đầu. Hình ảnh tổng thể đôi khi được ưu tiên hơn bản chất cấu tạo của công trình. Điều này đặt ra câu hỏi về cách tái cân bằng giữa hình thức và cấu trúc, giữa “collage thị giác” và giá trị xây dựng thực sự.
thích ứng, cảnh quan và căn tính địa phương
Một dự án “đáp ứng yêu cầu” đơn thuần là một công trình tuân thủ các thông số đặt ra. Nhưng một dự án thực sự tạo giá trị là một dự án có khả năng thích ứng theo thời gian. Một thành phố thích ứng là một thành phố bền vững.
Theo Olivier Souquet, tại Việt Nam, một cơ hội quan trọng nhưng còn bị đánh giá thấp chính là vấn đề cảnh quan và bản sắc cảnh quan. Làm thế nào để địa hình, lịch sử và ký ức văn hóa ảnh hưởng đến cách tổ chức không gian quanh công trình? Làm thế nào để cảnh quan “neo giữ” ngôi nhà vào mảnh đất của nó?
Ông nhấn mạnh rằng đây không chỉ là phong thủy, mà là một nghệ thuật “địa lý học” tinh tế – nơi kiến trúc phải đọc được cấu trúc địa hình, hướng gió, ánh sáng, thảm thực vật và các lớp ký ức lịch sử. Kiến trúc không thể tách rời khỏi bối cảnh. Nó phải hòa trộn giữa địa lý và hình học, giữa địa điểm và cấu trúc.
Xu hướng bền vững trong 5–10 năm tới, theo ông, không phải là một trào lưu hình thức mà là sự khẳng định vai trò của kiến trúc như một loại hình nghệ thuật lớn. Kiến trúc ghi dấu lịch sử và kết tinh hiện tại. Nó là một “nghệ thuật lắp ghép” – nơi các yếu tố được tập hợp lại để bộc lộ “thiên tài của nơi chốn”.
Các dự án tiêu biểu của:
Olivier Souquet + DE-SO Asia
từ công trình đến ký ức
Khi nhìn lại sự nghiệp, Olivier Souquet cho rằng điều thay đổi lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà ở cách tiếp cận dự án. Ở tuổi 24, ông từng dành trọn một ngày tại Villa Gilardi của Luis Barragán. Trải nghiệm đó để lại một dấu ấn không thể phai mờ.
Từ đó, ông hiểu rằng kiến trúc không chỉ là công trình, mà là ký ức. Một không gian có thể tạo ra ranh giới giữa “trước” và “sau” trong cảm nhận của con người. Nó có thể thay đổi cách ta nhìn thế giới.
Vì thế, lời khuyên dành cho thế hệ trẻ không nằm ở bằng cấp hay phong cách cá nhân, mà ở việc quan sát và trải nghiệm. Hãy đi nhiều nơi, vẽ bằng tay, cảm nhận ánh sáng và vật liệu trực tiếp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ số. Trực giác và trải nghiệm thực tế mới là nền tảng của một thực hành bền vững.
Kiến trúc, suy cho cùng, không chỉ là việc dựng lên một hình khối, mà là việc mở ra những khung nhìn mới về cảnh quan, về thời gian và về mối quan hệ giữa con người với nơi chốn.
Olivier Souquet có hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kiến trúc, hiện là Chủ tịch DE-SO Asia và đồng sáng lập DE-SO tại Paris. Ông là thành viên Viện Hàn lâm Kiến trúc Paris (2025). Studio DE-SO được thành lập năm 2005 tại Pháp và DE-SO Asia ra đời năm 2016 tại Việt Nam. DE-SO Asia hiện phát triển các dự án kiến trúc và quy hoạch cảnh quan tại Đông Nam Á, từng nhận Giải thưởng Lớn về Quy hoạch Đô thị tại Việt Nam năm 2021 cùng nhiều giải thưởng kiến trúc khác. Từ năm 2019, DE-SO phụ trách các xưởng sản xuất đồ da của Louis Vuitton tại Pháp. Thực hành của ông luôn nhấn mạnh việc neo giữ công trình vào địa điểm, kết hợp tinh tế giữa địa lý và hình học, nhằm bộc lộ “thiên tài của nơi chốn” trong từng dự án.
Công ty:
DE-SO Asia
Website:
Xem tiếp các dự án tiêu biểu của:
Olivier Souquet + DE-SO Asia
Cải tạo Vườn hoa Diên Hồng
Bảo tàng Nông nghiệp vườn Đồng bằng Sông Cửu Long
Nhà Cam