Khi một dự án thất bại trở thành bài học nghề nghiệp cần được nhìn thẳng
"Budget sets the limits, user experience and sustainability set the direction."
Tạm dịch: “Ngân sách định hình giới hạn, còn trải nghiệm người dùng và tính bền vững dẫn lối cho mọi quyết định thiết kế.”
Trong thực hành thiết kế đương đại, các quyết định không còn được đưa ra thuần túy dựa trên cảm hứng sáng tạo hay xu hướng thẩm mỹ. Thay vào đó, nhà thiết kế phải liên tục cân bằng giữa những ràng buộc kinh tế, kỳ vọng của người dùng, yêu cầu bền vững và khả năng triển khai thực tế. Từ kinh nghiệm làm việc gần đây, Marielle Genet cho rằng ngân sách vẫn là yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ và trực tiếp nhất đến quá trình thiết kế, nhưng giá trị thực sự của một dự án chỉ được hình thành khi tư duy thiết kế vượt qua khuôn khổ “đáp ứng yêu cầu” để hướng đến tác động dài hạn cho khách hàng và xã hội.
Ngân sách là ràng buộc mạnh nhất, nhưng không phải là kim chỉ nam duy nhất
Theo Marielle Genet, trong hầu hết các dự án, ngân sách luôn là yếu tố xuất hiện sớm nhất và có tác động tức thời nhất đến mọi quyết định thiết kế. Ngân sách không chỉ là một con số giới hạn, mà là nền tảng xác lập tính khả thi của toàn bộ dự án, từ quy mô, lựa chọn vật liệu, phương pháp thi công cho đến mức độ ứng dụng công nghệ.
Trong thực tế, ngân sách thường đóng vai trò như “điều kiện tiên quyết” để dự án có thể tiếp tục được triển khai. Nó quyết định liệu một ý tưởng có thể chuyển hóa thành hiện thực hay không, đồng thời buộc nhà thiết kế phải liên tục đưa ra những lựa chọn mang tính đánh đổi giữa thẩm mỹ, công năng và chi phí. Chính vì vậy, ở góc độ tổng thể, ngân sách thường là yếu tố có sức chi phối mạnh nhất.
Tuy nhiên, Marielle Genet cũng nhấn mạnh rằng vai trò “mạnh nhất” của ngân sách không đồng nghĩa với việc nó dẫn dắt toàn bộ định hướng thiết kế. Trong nhiều trường hợp, ngân sách chỉ xác lập giới hạn, còn hướng đi của dự án lại được quyết định bởi những yếu tố khác như trải nghiệm người dùng và tính bền vững.
Theo bà, trong bối cảnh hiện nay, trải nghiệm người dùng ngày càng được xem là thước đo giá trị của một dự án. Một thiết kế có thể tiết kiệm chi phí, nhưng nếu không mang lại trải nghiệm tích cực, dự án đó khó có thể được xem là thành công. Tương tự, tính bền vững không còn là yếu tố “gia tăng” mang tính lựa chọn, mà đang dần trở thành một yêu cầu định hướng, ảnh hưởng trực tiếp đến cách dự án được tổ chức và vận hành trong dài hạn.
Vì vậy, dù ngân sách thường đặt ra ranh giới rõ ràng, thì chính trải nghiệm người dùng và bền vững mới là những yếu tố quyết định hướng đi và giá trị cuối cùng của thiết kế. Khi được đặt trong mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau, ngân sách, trải nghiệm và bền vững không cạnh tranh, mà cùng nhau tạo nên một hệ quy chiếu giúp nhà thiết kế đưa ra các quyết định có trách nhiệm và hiệu quả hơn.
Từ việc đáp ứng yêu cầu đến tư duy tạo giá trị dài hạn
Marielle Genet cho rằng sự khác biệt cốt lõi giữa một dự án “đáp ứng yêu cầu” và một dự án “thực sự tạo ra giá trị” nằm ở cách tiếp cận vấn đề. Một dự án đáp ứng yêu cầu thường tập trung vào việc hoàn thành đúng phạm vi công việc, ngân sách và tiến độ đã được xác định từ đầu. Trọng tâm của cách tiếp cận này là đầu ra – sản phẩm cuối cùng được bàn giao đúng theo những gì đã cam kết.
Ngược lại, một dự án tạo giá trị không dừng lại ở việc “hoàn thành”, mà hướng đến kết quả và tác động. Thay vì chỉ đặt câu hỏi “chúng ta cần làm gì”, nhà thiết kế cần đặt câu hỏi “điều này mang lại lợi ích gì” cho khách hàng, người sử dụng và xã hội trong dài hạn. Sự chuyển dịch từ tư duy tuân thủ sang tư duy chiến lược chính là yếu tố then chốt tạo nên khác biệt.
Theo Marielle Genet, các dự án tạo giá trị thường thể hiện sự gắn kết chặt chẽ với mục tiêu tổng thể của khách hàng. Thiết kế không tồn tại như một thực thể độc lập, mà là một phần của hệ sinh thái vận hành, kinh doanh và trải nghiệm. Khi thiết kế được đặt trong mối quan hệ đó, giá trị không chỉ đến từ hình thức, mà còn từ khả năng hỗ trợ khách hàng đạt được những mục tiêu dài hạn của họ.
Một khía cạnh quan trọng khác là tác động lâu dài của dự án. Trong khi các dự án chỉ đáp ứng yêu cầu thường tạo ra những kết quả mang tính ngắn hạn, thì các dự án tạo giá trị hướng đến lợi ích bền vững. Điều này bao gồm cả tác động kinh tế, xã hội và đạo đức. Theo bà, trách nhiệm xã hội không phải là một khái niệm trừu tượng, mà được thể hiện thông qua cách thiết kế ảnh hưởng đến con người và môi trường trong suốt vòng đời của dự án.
Cuối cùng, Marielle Genet nhấn mạnh rằng giá trị thực sự chỉ xuất hiện khi khách hàng được “kích hoạt” để tự tạo ra giá trị từ những gì dự án mang lại. Thay vì chỉ tiếp nhận một sản phẩm hoàn chỉnh, khách hàng trở thành chủ thể tham gia vào quá trình khai thác và phát triển giá trị đó. Khi thiết kế đóng vai trò như một nền tảng cho sự phát triển, nó vượt ra khỏi tính chất giao dịch và trở thành một công cụ chiến lược.
Các dự án tiêu biểu của:
Marielle Genet + Lifestyle Connected
Năng lực cốt lõi của thế hệ thiết kế trẻ trong giai đoạn mới
Nhìn về tương lai, Marielle Genet cho rằng các nhà thiết kế trẻ sẽ không còn được đánh giá chủ yếu dựa trên bằng cấp hay phong cách cá nhân. Trong bối cảnh ngành thiết kế đang thay đổi nhanh chóng, những yếu tố này không còn đủ để đảm bảo khả năng thích ứng và tạo ra tác động thực tế.
Theo bà, năng lực hiểu và làm việc với trí tuệ nhân tạo đã trở thành một dạng “năng lực nền tảng”. AI không thay thế tư duy sáng tạo của con người, nhưng đóng vai trò như một công cụ tăng cường, giúp nhà thiết kế làm việc hiệu quả hơn, đưa ra quyết định nhanh hơn và xử lý các vấn đề phức tạp với độ chính xác cao hơn. Việc thiếu hiểu biết về AI trong giai đoạn tới sẽ trở thành một bất lợi rõ rệt.
Bên cạnh đó, tư duy định hướng tác động được xem là yếu tố mang tính quyết định. Thay vì tập trung vào việc tạo ra hình thức hay phong cách cá nhân, nhà thiết kế trẻ cần học cách đánh giá tác động của thiết kế đối với doanh nghiệp, xã hội và môi trường. Khả năng hợp tác đa ngành cũng trở nên ngày càng quan trọng, khi các dự án đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lĩnh vực khác nhau.
Marielle Genet cũng nhấn mạnh vai trò của sự chủ động và khả năng thích ứng. Trong một môi trường đầy biến động, khả năng phục hồi, tinh thần học hỏi liên tục và sẵn sàng đối mặt với thay đổi sẽ giúp nhà thiết kế duy trì được giá trị của mình trong dài hạn.
Theo bà, thế hệ thiết kế tiếp theo sẽ phát triển tốt nhất khi biết kết hợp phán đoán sáng tạo mang tính con người với hiệu quả mà công nghệ mang lại. Chính sự kết hợp này cho phép họ giải quyết những bài toán thực tế phức tạp, đồng thời tạo ra các giải pháp có chiều sâu, mang lại lợi ích lâu dài cho cả khách hàng và xã hội.
Marielle Genet là Creative Director & Founder của Lifestyle Connected, văn phòng thiết kế có trụ sở tại TP.HCM. Với 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hospitality tại Tập đoàn Accor, làm việc tại nhiều quốc gia như Pháp, Brazil, Singapore và Việt Nam, bà sở hữu nền tảng quốc tế vững chắc trong thực hành thiết kế.
Marielle từng tham gia và dẫn dắt nhiều dự án khách sạn, văn phòng, thương mại và nhà ở cao cấp tại Việt Nam và quốc tế, đồng thời cộng tác với các thương hiệu toàn cầu trong nhiều lĩnh vực. Bên cạnh hoạt động nghề nghiệp, bà cũng tích cực tham gia các dự án cộng đồng và mentoring sinh viên thiết kế, theo đuổi định hướng sáng tạo gắn với giá trị xã hội và tác động dài hạn.
Công ty:
Lifestyle Connected
Website:
Xem tiếp các dự án tiêu biểu của:
Marielle Genet + Lifestyle Connected